ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ και ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ
(ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)
Μέρος 1 – Για τις παρακάτω φράσεις, θεωρείτε ότι ο ομιλητής κάνει μια παρατήρηση, αξιολόγηση ή ένα μείγμα και των δύο;
Σχόλιο 1: Στην μη βίαιη επικοινωνία (ΜΒΕ) προτιμάμε να περιγράφουμε τον εαυτό μας, τις επιθυμίες μας, τις προτιμήσεις μας, παρά να χαρακτηρίζουμε (κρίνουμε) τους άλλους, τον εαυτό μας, τις καταστάσεις ή τα αντικείμενα.
Σχόλιο 2: Η εντύπωση ότι “ξέρουμε την αλήθεια” για το κρασί (απαίσιο), τον χαρακτήρα των άλλων (ηλίθιος, συμφεροντολόγος) ή τον δικό μας (έξυπνη, καλή), τις καταστάσεις (το κάνει επίτηδες), θεωρείται η πιο συχνή βάση για συγκρούσεις και αποξένωση
Σχόλιο 3: Το ρήμα ‘είμαι, είσαι, είναι΄ πολύ συχνά χρησιμοποιείται για αξιολογήσεις/επικρίσεις ίσως και χωρίς να το συνειδητοποιούμε πχ “Ήσουν εξαιρετική στην παράσταση” αντί του “Απόλαυσα το παίξιμό σου” που θα προτιμούσαμε.
Σχόλιο 4: Προσπαθώ να αποφεύγω την “αντικειμενικότητα” όταν πρόκειται για ηθικολογικές κρίσεις. Προτιμώ να εκφράζω την υποκειμενικότητά μου.
Μέρος 2 – Εάν πιστεύετε ότι μια δήλωση δεν είναι καθαρή παρατήρηση, γράψτε τι θα μπορούσε να ειπωθεί για να γίνει χωρίς αξιολόγηση.
Παράδειγμα:
Ξαφνιάστηκα όταν σε είδα να πετάγεσαι ξαφνικά από το δωμάτιο. (Π, Α ή Π+Α).
Χωρίς αξιολόγηση: Ξαφνιάστηκα όταν σε είδα να βγαίνεις από το δωμάτιο.
1) Δεν ανταποκρίνεστε στις ανάγκες της ομάδας σας. (Π, Α ή Π+Α)
Βλέπω την δήλωση ως αξιολόγηση λόγω του ρήματος “ανταποκρίνεστε”.
Θα έβλεπα ως παρατήρηση τη φράση “Οι ανάγκες της ομάδας θα καλυφθούν αν όλοι τρέξουμε τα 100μ σε κάτω από δύο λεπτά”
2) Αυτό το κρασί είναι απαίσιο. (Π, Α ή Π+Α)
Βλέπω την δήλωση ως αξιολόγηση λόγω του ρήματος “είναι” που προσδίδει χαρακτηρισμό στο κρασί.
Θα έβλεπα ως παρατήρηση τη φράση “Δεν απολαμβάνω αυτό το κρασί. Νιώθω απέχθεια/δυσφορία όταν το πίνω”
3) Μου αρέσει πολύ το κούρεμά σου. (Π, Α ή Π+Α)
Το βλέπω ως παρατήρηση. Μπορεί να παρεξηγηθεί όμως εύκολα ως αξιολόγηση, ειδικά αν εξέφραζε άρνηση: “Δεν μου αρέσει..”. Πιο ασφαλές ίσως θα ήταν να συμπεριλάβουμε συναισθήματα και ανάγκες μας στην πρόταση: “Δεν μου αρέσει το κούρεμά σου γιατί προτιμώ τα μακριά μαλλιά”.
4) Το μπροστινό δωμάτιο είναι πάντα ακατάστατο. (Π, Α ή Π+Α)
Το ρήμα ‘είναι’ το κάνει αξιολόγηση και το “πάντα” το κάνει και επίκριση. Θα μπορούσα να πω: “Τις τελευταίες μέρες βλέπω 3-4 ζευγάρια παπούτσια στο κέντρο του δωματίου και 5-6 ρούχα στο πάτωμα”
5) Αισθάνομαι πραγματικά ότι δεν με ακούει κανείς σε αυτή τη συζήτηση. (Π, Α ή Π+Α)
Το “δεν με ακούει κανείς”, που το ερμηνεύω ότι δεν μου δίνουν σημασία, εύκολα το εκλαμβάνω ως αξιολόγηση/επίκριση.
Θα προτιμούσα κάτι σαν “Το τελευταίο τέταρτο, ενώ μιλάω εσείς παρακολουθείτε την τηλεόραση”
6) Δεν πρόκειται ποτέ να φύγουμε από εδώ εγκαίρως. (Π, Α ή Π+Α)
Το εγκαίρως μου δείχνει αξιολόγηση. Το ποτέ το νιώθω σαν επίκριση. Παρατήρηση θα ήταν να πω “Υπολογίζω ότι δεν θα φύγουμε πριν τις 4μμ”
7) Είσαι τόσο εξωστρεφής. (Π, Α ή Π+Α)
Το “είσαι” με προδιαθέτει για χαρακτηρισμό/αξιολόγηση ή (επί)κριση.
Παρατήρηση θα ήταν να πω “Παρατηρώ ότι κάθε βράδυ βγαίνεις με φίλους” ή “Παρατηρώ ότι όταν βρισκόμαστε μιλάς για τα συναισθήματά σου”
8) Είναι αργά. (Π, Α ή Π+Α)
Αξιολόγηση. Παρατήρηση θα ήταν να πω “Είναι 23:30”
Όταν τελειώσετε, παρατηρήσατε την εσωτερική αντίδρασή σας στις αξιολογήσεις σε σχέση με τις παρατηρήσεις.
Μετάφραση: Μαρία Αγγέλου